ERÜ'den uluslararası adım

2020 yılından bu yana ANNIE ve NOVA nötrino deneylerinde çalışmalarını aralıksız sürdüren Erciyes Üniversitesi Nötrino Araştırma Grubu...

2020 yılından bu yana ANNIE ve NOVA nötrino deneylerinde çalışmalarını aralıksız sürdüren Erciyes Üniversitesi Nötrino Araştırma Grubu’nun, Fermilab ve CERN laboratuvarlarının ortaklığında ABD’de kurulan dünyanın en büyük Nötrino deneyi olacak olan DUNE deneyine proje başvurusu kabul edildi. Proje hakkında açıklama yapan ERÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Çalış, proje kapsamında Uluslararası Nötrino Deneylerinin Türkiye’deki ilk Kontrol Merkezi’nin ERÜ’de kurulacağını söyledi.

Mehmet UZEL (KAYSERİ İGFA)

Kayseri Erciyesi Üniversitesi (ERÜ) Rektörü Prof. Dr. Mustafa Çalış, konu ile ilgili yaptığı açıklamada ERÜ olarak, “Yaklaşık 4 milyar Dolar bütçeli büyük bir deneye ERÜ olarak resmî katılım gerçekleştirdiklerini”
söyledi.

Rektör Çalış, “ABD’de bulunan ve dünyanın en büyük ikinci hızlandırıcı laboratuvarı olan Fermilab ile ikili işbirliği kapsamında, üniversitemiz araştırmacılarından Dr. Öğr. Üyesi Emrah Tıraş ve araştırma ekibi uluslararası ANNIE ve NOVA nötrino deneylerinde 2020 yılından beri çalışmalarını aktif bir şekilde sürdürmektedirler. Geçtiğimiz günlerde ise Fermilab ve CERN laboratuvarlarının ortaklığında ABD de kurulan ve dünyanın en büyük Nötrino deneyi olan DUNE deneyine yaptığımız proje başvurusu kabul edildi ve bu 3-4 Milyar Dolar bütçeli büyük deneye Erciyes Üniversitesi olarak resmî katılımı gerçekleştirmiş bulunmaktayız” dedi.

ABD’de Enerji Bakanlığı
(DOE)
tarafından desteklenen, University of California, Berkeley de kurulan ve yeni dedektör teknolojileri Ar-Ge projesi olan EOS deneyine de resmi olarak katıldıklarının altını çizen Rektör Çalış, uluslararası nötrino deneylerinin Türkiye’deki ilk kontrol Merkezi’nin ERÜ’de kurulacağına dikkat çekti.

Rektör Çalış, şunları kaydetti: “Ülkemizde henüz ticari üretimi olmayan, endüstriyel çalışmalardan sağlık ve yaşam bilimleri uygulama alanlarına kadar çok geniş kullanımı olan parçacık dedektör ve hızlandırıcı teknolojileri ile ilgili bilgi transferi bu iş birliği ile geliştirilmiş çalışmalar sayesinde ülkemize kazandırılmaya devam edecektir. Bu projelerde teknolojik kazanımların yanı sıra temel ve mühendislik bilimleri alanında nitelikli insan kaynağı yetiştirilmektedir. Üniversite olarak gerek geliştirilen dedektör teknolojileri sayesinde gerekse de bu araştırma altyapısında yetişen gençlerimiz vasıtasıyla ülkemizin yüksek teknoloji üreten ve ihraç eden bir ülke olma hedeflerine katkı sağlamaya devam edeceğiz. Geliştirilen bu iş birlikleri sayesinde üniversitemiz Araştırma Merkezleri ve Laboratuvarları binasında uluslararası nötrino deneylerinin Türkiye’deki ilk kontrol merkezi kurulmaktadır. Bu kontrol merkezinin yanı sıra kurulumu devam eden dedektör Ar-Ge ile büyük veri analiz laboratuvarlarında uluslararası deneylerin takibi ve büyük veri analizleri yapılarak ülkemize bilgi ve teknoloji transferi sağlanacaktır.”

Projede emeği geçenlere teşekkür eden Rektör Çalış, “Araştırmacımız Dr. Emrah Tıraş’a ve ekibine; ülkemize ve üniversitemize yaptığı katkılar için teşekkür ederiz. Ayrıca Erciyes Üniversitemizin projesini kabul ederek; bu büyük organizasyonda yer almamızı sağlayan Fermilab ve Berkeley kurumlarına; DUNE
ve
EOS deneylerinin yöneticilerine de verdikleri desteklerden dolayı teşekkür ederiz” diye konuştu.

Rektör Çalış’ın ardından söz alan ERÜ Fen Fakültesi,
Fizik Bölümü
Öğretim Üyesi
olan
Dr. Emrah Tıraş da projeye desteklerinden dolayı Rektör Prof. Dr. Mustafa Çalış ve ERÜ Yönetimine teşekkür etti.

ERÜ’de kurulacak olan Nötrino Deneyinin Kontrol Odası hakkında bilgiler veren Tıraş, sözlerini şöyle sürdürdü: “Nötrino çalışmaları çok önemli çünkü nötrinolar
evrende en bol
miktarda bulunan kütleli
parçacıklardır ve bugüne kadar bizim yüksek
enerji fiziği ve parçacık fiziğindeki diğer parçacıklardan ayrılan özelliği şudur;
evrendeki bütün atom altı parçacıkları ve dört temel kuvveti ve etkileşimlerini açıklayan
Standart
Modele
uymayan parçacıklardır. Çok zayıf etkileşim yaptıkları için de kaynakları hakkında aslında bize çok ciddi bilgi getirirler. Güneşteki nükleer tepkimeler,
yıldızlardaki nükleer tepkimeler, süpernova
patlamaları
ve
dünyadaki nükleer reaktörlerden küresel şekilde yayılan bu nötrinolar; hem reaktörlerin içerisinde gerçekleşen tepkimeler hem
de uzaydaki nükleer tepkimeler hakkında bize ciddi anlamda bilgi taşımaktadırlar. Bu nötrino parçacıklarının özelliklerini daha iyi anlayabilmek ve bu nötrino parçacıklarının
ilerleyen zamanlarda farklı alanlarda
kullanılabilmeleri için şu
anda yapmış olduğumuz uluslararası işbirlikleri ile nötrino çalışmalarına devam ediyoruz.”

2020 yılının
Kasım ayından
bu yana
dünyanın en büyük ikinci hızlandırıcı laboratuvarı olarak bilinen
Fermilab’da bulunan uluslararası
ANNIE ve NOvA Nötrino deneylerinde
aktif araştırma
grubu olarak çalıştıklarına dikkat çeken
Tıraş, şunları kaydetti:

“Geçtiğimiz günlerde
de
yine Fermilab’da
CERN
işbirliği ile kurulan DUNE Nötrino Deneyine
olan proje önerimiz kabul edildi ve şu
anda Türkiye’den bu deneyin
aktif
üyelerinden birisiyiz. Buna ek olarak ise University of California Berkeley’de kurulan EOS Deneyi’ne de resmi katılım gerçekleştirdik.
EOS deneyi
gelecekte kurulması planlanan daha büyük çaplı (su bazlı sıvı sintilatör) nötrino deneylerinin
bir
ArGe
projesi
olup ABD Enerji
Bakanlığı tarafından desteklenmektedir.
Şu
anda üniversitemizde kurulumu devam eden
Uluslararası
Nötrino
Kontrol
Merkezimiz ve buna ek olarak
Dedektör
Ar-Ge
ve Büyük Veri Analiz Laboratuvarlarımız
ile bu uluslararası deneylerin hem
7/24
kontrollerini
gerçekleştirebileceğiz
hem
de
veri analizi ile simülasyon çalışmalarını üniversitemizde devam ettirebileceğiz. Bu sadece üniversitemizdeki temel bilim
ve
mühendislik araştırmacıları için değil,
aynı zamanda
Türkiye’nin farklı üniversitelerinden üniversitemize gelip bu araştırmalara katılım sağlayacak
ülkemiz araştırmacıları için de bir
merkez olacaktır.
Bundan dolayı hem lisans hem de lisansüstü öğrencilerin yazılım ve donanım alanlarında
kendilerini
geliştirmeleri
ve uluslararası deneylerde
aktif bir şekilde yer almaları için önemli bir
merkez haline gelecektir.”

23 Haz 2022 - 09:42 - Gündem

istanbul haber