Kara Yusuf Kimdir?

Kara Koyunlu Devleti hükümdarı Kara Yusuf tarafından başkentleri olan Erciş'te 1410'da bastırdığı paralar. Kara Yusuf, yaklaşık 120 yıl hüküm süren Kara Koyunlu Türkmen Devletinin en çok tanınan beyi ve dördüncüsüdür.

Cesareti ile nam salan Kara Yusuf 1355 yılında Erciş’de dünyaya gelmiştir. Kara Mehmed’in oğlu olan Kara Yusuf’un künyesi; En Noyan ul-azam Cemal ud-din Yusuf Bahadır’dır. Timur tehlikesinin Doğu Anadoluda ki Türk yurtlarını kasıp kavurduğu, Kara Koyunlu Türkmen aşiretlerinin iç savaş halinde olduğu bir vakitte, 1392 yazında Erciş kuzeyindeki Aladağ’da 14 kabile tarafından (11 Türkmen, 3 Kürt) Türklerin hükümdarlık alameti olan dokuz tuğ dikilir. Kara Yusuf’a hilat giydirilip kılıç kuşandırılır, atının eğerine beçkem takılarak “Beg” ilan edilir.

Ülke içerisindeki başıboşluğu, gerekli tedbirleri alarak bitiren Kara Yusuf, 1393 yılında Anadolu üzerine yeniden sefere çıkan Timur’a zayiat verdirmek amacıyla kaleleri tahkim ederek Muş Ovasına karargahını kurar. Kuvvetli bir ordusu bulunan Timur’u yıpratmak için çete savaşları yapacak küçük birlikler oluşturur.

Ordusundaki filler ve gergedanların sağladığı üstünlükle Kara Koyunlu başkenti Erciş ile diğer Türkmen şehirlerini ele geçiren Timur bölgede 1 yıl kaldıktan sonra Altın Ordu Devleti üzerine sefere çıkınca, Kara Yusuf ata yurdu ve başkenti Erciş’i bakiye kalan Çağatay askerlerinden temizleyerek yeniden sahip olur.

Çok kısa sürede toparlanan Kara Koyunlu oymaklarının Doğu Anadolunun tamamını topraklarına kattıktan sonra Irak, Azerbaycan ve İran içlerine doğru yayılması Timur’u rahatsız ettiğinden, 1399 yılı yazında Semerkand’dan hareket ederek Karabağ’a gelip kışı burada geçirdikten sonra Kara Koyunlu kale ve şehirlerini işgal etmesi üzerine, Kara Yusuf harp taktiği gereği Erciş’i boşaltarak Musul civarına gider.

Timur’un peşini bırakmayacağını ve sürekli takip halinde olması Kara Yusuf’u Celayirli Moğol sultanı Sultan Ahmed ile birlikte Osmanlılara sığınmasına sebep olur. Osmanlı sultanı Yıldırım Bayezid Kara Yusuf’a Aksaray bölgesini dirlik olarak verir ve Timur’un Kara Yusuf ile Sultan Ahmed’i kendisine teslim etmesi ya da öldürmesi yönündeki isteğini de geri çevirir.

Osmanlılar ile Timur arasında kendilerinin sebep olacağı bir savaşın çıkabilme ihtimalinin artması üzerine Kara Yusuf Osmanlı topraklarını terk ederek Irak taraflarına döner. Timur, Kara Yusuf’un yakalanması amacıyla oğlu Miranşah komutasında 100 bin kişilik kuvveti Bağdat’a gönderir. 1403 yılı yaz aylarında Bağdat yakınlarında yapılan meydan savaşında 30 bin kişiden oluşan Kara Koyunlu ordusu Çağatay askeri önünde mağlup olunca Kara Yusuf Dımaşk (Şam) daki Memlük Atabeyi Şeyh Mahmud’a sığınır.

Mısır Memlük Sultanı Berkuk Fereç ise Timur ile aralarının bozulacağını düşündüğünden Dımaş Atabeyinden kara Yusuf’un yakalanıp öldürülmesini ister. Berkuk Fereç’in buyruğu üzerine Kara Yusuf’u zindana atan Atabey Şeyh Mahmud Memlük tahtında gözü olduğundan Kara Yusuf’u öldürmeyerek ileri de yapmayı düşündüğü sefer için faydalanmayı hesaplar. 1405 yılında Kara Yusuf ve Dımaşk çevresine yerleşen Kara Koyunlu aşiretlerini yanına alan Atabey Mahmud Kahire önlerinde Memlük ordusunu bozguna uğratır. Ancak, bazı Dımaşklı komutanların son anda Memlüklüler safına geçmesi üzerine savaşın seyri değişir ve Atabey Şeyh Mahmud yenilir.

Mısır bozgunu sonrası önce Musul’a giden Kara Yusuf buradaki Kara Koyunlu oymaklarını bir araya getirdikten sonra Erciş’e doğru harekete geçer. Bitlis emiri Şeref oğlu Şems ud-din Kara Yusuf’a çok hürmet göstererek askerinin bütün ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra Erciş’e uğurlar. Kara Yusuf’un Erciş’e doğru geldiğini duyan Muş ovasında, Süphan yaylağında, Eleşgirt yazısında ve Aladağ’da bulunan Türkmenler akın akın Erciş’e doğru gelerek beglerin karşılarlar ve tabiiyetlerini bildirirler.

Kara Yusuf’un yeniden güçlenmesi, Kara Koyunlulara bağlı olan Van-Vestan (Gevaş) hakimi aslen Kürt asıllı olan İzzeddin Şir’i hoşnut etmediğinden Timur oğlu Miranşah’a haber gönderip Türkmenlerin Çağatay topraklarında gözü olduğunu söyleyerek Kara Yusuf’a karşı kışkırtır. İzzeddin Şir daha önce de Timur’un Erciş’i işgali sırasında Timur’a yardım etmiş ve öncü kuvvet olarak Timur ordusunda yer almıştı. Kara Yusuf daha önce kendisine ihanet eden İzzeddin Şir ve Atlamış komutasındaki Timur askerini Erciş ovasında yaptıkları savaşta mağlup etmişti.

Çağataylılara (Timur devletine verilen isim) büyük bir darbe vurmak isteyen Kara Yusuf Miranşah’ın kendi üzerine geldiğini öğrenince Miranşah’ı Tebriz önlerinde karşılamaya karar verir. 1407 tarihinde medya gelen savaşta, Timur’un oğlu Miranşah’ı öldüren Kara Yusuf Tebriz’i de topraklarına katar. Oğuz ve Cengiz ananeleri gereği Tebriz’i kışlık başkent ilan eden Kara Yusuf Erciş’i de yazlık başkent olarak kullanmaya başlar.

Tebriz zaferinden sonra Moğol asıllı Türkleşmiş Celayirlileri ortadan kaldıran Kara Yusuf, İran ve Irak’ta güçlenmeye başlayan Hurufi hareketlerini de bastırıp Diyarbekir üzerine yürüyerek Ak Koyunlu Kara Yülük Osman’ı mağlup edip itaate mecbur eder. Kara Koyunlu sınırlarının başkentleri Semerkand yakınlarına kadar yaklaşması Timur devletinin yeni hükümdarı Şahruh’u tedirgin ettiğinden, Kara Yusuf’a kalıcı bir darbe vurmak amacıyla 200 bin kişilik Çağatay ordusu Tebriz’e doğru ilerlemeye başlar.

Şahruh’un hareketinden önce veliaht ilan ettiği oğlu Pir Budak’ın ölmesi Kara Yusuf’u derinden sarsmış, oğlunun yasını tuttuğu sırada Şahruh’un çok kuvvetli bir orduyla geldiğini öğrenmişti. Tebriz yakınlarındaki Ucan mevkiinde Timurlular ordusunu beklediği esnada ölen oğlunun kendisine şiddetle tesir eden acısına dayanamayarak 65 yaşında hayatını kaybeder.

Dönemin tarihçileri olan İbn-i Aca’ya ve Halep Atabeyi Emir Yeşbek’in yazdığı Tarih-i Yeşbek’e göre; Kara Yusuf’un cenazesi Tebrizli âlim Seyyid Muhammed Keçeci tarafından Tebriz’e götürülüp dini vecibeleri yapıldıktan sonra oğlu Cihan şah ile birlikte Erciş’e götürülerek ata ve dedesinin yanına defnedilmiştir. Yaygın kanaate göre Erciş Zortul mevkiinde bulunan ve halk arasında Kara Yusuf kümbeti olarak da bahsedilen türbeye defnedilmiştir. Ancak, Kara Yusuf’un cenazesinin sağlığında yaptırmış olduğu, Erciş kalesi yakınındaki günümüzde Van Gölü suları altında kalmış olan “Kara Yusuf Zaviyesi” yanında inşa edilmiş kümbete defnedilmiş olması daha gerçekçi kabul edilebilir.

Türk tarihinin mümtaz simalarından olan Kara Yusuf hakkında Tarihçi Hasan Beg Rumlu; “Muharebe meydanında kan içen bir arslan, adalet ve merhametli, ahlak yolunda herkesten mümtaz idi” demektedir. Çağdaşı tarihçiler Kara Yusuf’u; Zalimlere haddini bildiren, mazlumların refahı için çalışan, ülkesinde asayişi be birliği sağlayan hükümdar olarak özetlemişlerdir. Tarihçi Müneccimbaşı’da; Kara Yusuf’un çok cömert olduğunu, aşırı mertliğinden dolayı hazinesinde para ve mal toplanmadığını söyler.

Cesareti, yiğitliği, mertliği ve kahramanlığı dillere destan olan Kara Yusuf, yaklaşmakta olan 200 bin kişilik Timurlu ordusunu Tebriz’de beklerken sayısı 50 bini bulan askerine “Timurlular sayıca kalabalıktırlar. Ancak, Türkmenler kadar cesur değildirler” demiştir. Timur ordusu ile savaşırken, 100 Çağatay askerini tek başına öldürdüğünü gören Timur ordusunda görevli tarihçi Hafız Ebru, Kara Yusuf’un kahramanlığını şu dörtlükle anlatmıştır.

“Kahraman ve ünlü Türkmen Kara Yusuf

İsfendiyar misali cenk meydanına girdi

Yürüyen bir dağ gibi atıyla savaşırken

Yüz kişinin canını bir anda alıverdi.”

Kara Koyunlu devletinin sınırlarını Fırat nehrinden, İran doğusuna, Kafkas dağlarından Basra körfezine kadar genişleten Kara Yusuf, imar faaliyetlerine de destek vererek Moğol, Timur işgali ve iç savaşlar sırasında harap olan şehir ve kaleleri abad etmiştir. Erciş Kalesi yanında yaptırdığı, kendi adını taşıyan zaviyesinde yolculara ve fakirlere bedelsiz barınma ve beslenme imkânı sağlayarak hayır işlerine öncü olmuştur. Kara Yusuf Zaviyesi Van Gölü suları altında kaldığından günümüze ulaşamamıştır.
Uzun boyu ve cengâver yapılılığı meşhur olan Kara Yusuf’un vefatından 1 yıl sonra Erciş’i ele geçiren Timurlular tarafından mezarı açılmış, kendilerine korku salan bu kahramanın gerçekten de pehlivan yapılı ve uzun boylu olduğunu görmüşlerdir.

# kara yusuf ve ahmed celayir, kara yusuf türküsü, kara yusuf sözleri, kara yusuf türküsü hikayesi, kara yusuf paşa kimdir, kara yusuf bey, kara yusuf pehlivan, kara yusuf dinle, kara yusuf kimdir, kara yusuf ambalaj, kara yusuf ahmed celayir, kara yusuf arif şentürk, kara yusuf ahmet celayir, kara yusuf ankara savaşı, kara yusuf akor, yusuf kara avukat, yusuf kara adana, kara yusuf bey hangi devletin hükümdarıdır, yusuf kara bandırma avukat, yusuf kara bodrum, yusuf kara batman, kara yusuf celal bakar, yusuf kara sağlık bakanlığı, yusuf kara mahir bilişim, yusuf kara cübbeli ahmet hoca, kara yusuf paşa camii, kara yusuf ve ahmet celayir, kara yusuf ve ahmet celayir ankara savaşı, yusuf kara hangi cemaatten, karşıyaka mahallesi karayusuf caddesi, yusuf kara diyarbakır, yusuf kara denizli, yusuf kara diyarbakır filmi, yusuf kara daire başkanı, yusuf kara doktor, kara yusuf türküsü dinle, karakoyunlu kara yusuf döneminde komşu devletlerle olan siyasi münasebetler, kara yusuf ekrem, yusuf kara ebu hanzala, yusuf kara emlak konya, yusuf kara erzurum, erciş kara yusuf paşa camii, yusuf eren kara, yusuf emre kara, edirne karayusuf köyü, yusuf kara facebook, yusuf kara filmi, tarık akan yusuf kara filmi izle, yılmaz güney yusuf kara filmi, yusuf kara faurecia, kara yusuf gültekin, yusuf kara gölcük, kara sevda yusuf güney, güreşçi kara yusuf, yusuf gül kara gözlüm, karakoyunlu kara yusuf, kara yusuf indir, kara yusuf hikayesi, kara yusuf halk oyunu, kara yusuf havva karakaş, yusuf kara hoca kimdir, yusuf kara hoca, yusuf kara hakim, yusuf kara hoca nereli, yusuf kara harbi hotan, yusuf kara instagram, yusuf kara ibb, yusuf kara inşaat, kara yusuf oyunu izle, yusuf izzettin kara, yusuf kara istanbul, kara yusuf kantar, kara yusuf karakoyunlu, yusuf karakaya, yusuf kara keşan, yusuf karakaya nereli, adana kara yusuf köyü, yusuf kara linkedin, köfteci yusuf kara listede, yusuf levent kara, kara yusuf mp3 indir, yusuf kara mbb, yusuf kara mali müşavir, yusuf miroğlu kara davut, yusuf miroğlu kara hamit, mahir kara yusuf miroğlu, yusuf kara mönchengladbach, kara yusuf nota, kara yusuf nereli, kara yusuf nedir, yusuf kara ne zaman öldü, yusuf kara aslen nereli, yusuf kara news, kara yusuf oyunu, yusuf özgör kara kutu, kara yusuf paşa, yusuf payço kara ahmet, kara yusuf rumeli ekrem, yusuf karali ali rize, kara yusuf sözler, yusuf kara sohbetleri, yusuf kara serik, kara yusuf şarkısı, kara yusuf şarkı sözleri, kara yusuf türküsü sözleri, kara yusuf timur, yusuf kara tevhid ağacı, yusuf kara trafik kazası, yusuf kara twitter, yusuf kara taekwondo, yusuf kara video, yusuf kara wonder, yusuf yazıcı karakalem, zurnacı kara yusuf, yusuf ziya kara, yusuf zeki kara doktor, adın ne yusuf kara

05 Ara 2020 - 14:32 - Kimdir


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Türkiye Haberi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Türkiye Haberi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Türkiye Haberi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Türkiye Haberi değil haberi geçen ajanstır.




Anket Bugün Seçim Olsa Kime Oy Verirsiniz