Gelenekselin Kayboluş Serüveni

Geleneksel kültür ögeleri toplumların milli ve manevi kimliğini inşa eden temel yapı taşlarıdır. Geleneklerin yok oluşunun önüne geçebilmek evvela bu...

Geleneksel kültür ögeleri toplumların milli ve manevi kimliğini inşa eden temel yapı taşlarıdır. Geleneklerin yok oluşunun önüne geçebilmek evvela bu değerlerin kaybolma nedenleri hakkında fikir sahibi olmakla mümkün olacaktır. Kanaatimizce geleneklerin kaybolma nedenlerini genel çerçevede şöyle sıralamak mümkündür;

 *Osmanlı devleti son asırlara gelindiğinde sosyal hayat, yönetim, ekonomi ve eğitim başta olmak üzere hemen her yönden oldukça karmaşık ve problemli dönemler geçirmekteydi. Bu kargaşa toplumsal hayata da yansımıştır. Toplumun yaşadığı sosyoekonomik bunalımlar kültürel ögelerin bir nebzede olsa geri plana itilmesine neden olmuştur.

*İtilaf devletlerince İstanbul’un işgali ile başlayan süreçte milletimizin esas meselesi bağımsızlık olmuş ve toplum var gücüyle kurtuluş savaşı mücadelesine destek olmuştur. İşgallerin, savaşların, ölümlerin yaşandığı bu dönemde halkın en önemli gündemi “ya istiklal ya ölüm” düşüncesi olmuştur. Bu nedenle bu dönemde geleneğin yaşatılması ihmal edilerek geleceğe aktarımı sekteye uğramıştır.

*Halifelik makamına ev sahipliği yapan Osmanlı’da yönetimsel olarak dini değerler esas almıştır. Bundan dolayı geleneklerimizde İslami kurallar ve İslami içerik oldukça önemli bir yer edinmiştir. Cumhuriyetin ilan edilmesiyle birlikte saltanat ve halifelik, ulusçuluk anlayışıyla kurulan yeni devlet yönetiminde yer almamıştır. Böylelikle geleneklerin bir kısmının geleceğe aktarılması zorlaşmıştır.

*Savaş dönemlerinin sona ermesiyle dünyanın pek çok yerinde nüfus artışları gözlenmiştir. Savaşın olumsuz etkilerinden kurtulmak maksadıyla hemen hemen tüm dünya sanayi ve ekonomi hareketlerine yönelmiştir. Osmanlı halk ekonomisinin temelinde ticaret, el işçiliği, tarım ve hayvancılık bulunmaktaydı. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde yeni istihdam alanları oluşturmak amaçlı fabrikalar açılmış tarımın yanına hizmet ve sanayi sektörleri eklenmiştir. Tüm bu ilerlemelerin gelenekseli ötekileştirdiği kanaatindeyiz.

 *İstanbul ve Anadolu’da birkaç katlı müstakil evlerde belirli bir düzende ve toplumsal ilişkinin yoğun olarak yaşandığı muhitlerde mahalle kültüründen bahsetmek mümkündü. Yukarıda bahsettiğimiz sanayi ve hizmet sektörlerinin büyük şehirlerde yoğunlaşması büyük şehirleri istihdam açısından cazibeli kılmıştır. Köyden kente göçlerin hız kazanmasıyla özellikle İstanbul’un nüfusu artış göstererek kalabalık yığınların merkezi konumuna gelmiştir. Köyden gelen kişilerin kent yaşamına uyum sağlama sürecinde kültürel farklılıkların getirdiği kimlik bunalımı boy göstermiştir. Birbirini tanımayan, farklı yörelerden insanların büyükşehirde yaşama çabaları mahalle ve kent kültürüne olumsuz yönde etki etmiştir. Zamanla müstakil konutlar kat kat artan binalara dönüşmüş ve aynı apartmanda oturan bireyler dahi komşuluk ilişkisi kurmakta yetersiz kalmıştır. Sonuç itibariyle, kente gelen kitlelerle beraber kentlerin toplumsal iletişim bağları zayıflamıştır. Ayrıca tüm bu durumlar kentin dokusuna/kimliğine zarar vermiştir.

*Teknolojik gelişmeler ve eğitim imkânlarının artmasıyla iş gücü piyasasına atılımlarda artışlar yaşanmıştır. Özellikle kadınların işgücüne dâhil olmaları ülke ekonomisine katkı sağlarken gelenekselin yaşatımına olumsuz etki etmiştir. Toplumun temeli olan ailede kadının rollerinde değişimler yaşanmıştır. Bu süreçlerde geniş aile kavramı, yerini modern/çekirdek aileye bırakmıştır. Kadın ve erkeğin birlikte iş hayatına atılımları yakınları/akrabaları ile olan yüz yüze diyalogları azaltmış,  akrabaların toplanarak bir arada kültürel ögeleri yaşatmasının önüne geçmiştir. Çocuğunu masal, ninni ve hikâyelerle yaşatıp öğreterek büyüten annelerin çocuklarına bu imkânları sunmaları iş hayatı nedeniyle sınırlanmıştır. Akraba birlikteliklerinden ve anne ilgisinden mahrum kalan çocuklar geleneksel değerlerden bihaber kalabilmektedir. Bu durum geleneğin kaybolmasının önünü açarak geleceğe aktarımını zorlaştırmaktadır.

*Teknolojinin gelişimiyle beraber medya ve internet sosyal hayata egemen olmaya başlamıştır. Bu durumun sosyal yaşamın sanallaşmasına neden olmuştur. İnsanlar medya ve sanal platformlarda yapay kimliklere bürünmüşlerdir. Yüz yüze yapılan diyaloglar yerini bir tıklamayla aktarılan mesajlara bırakmıştır. Ayrıca; sosyal platformlar insanların “herkesleşmesine” sebebiyet vermiştir. Günümüzde hemen hemen her iş insanlar arası etkileşime gerek kalmadan internet teknolojisiyle halledilebilmektedir. Tüm bu durumlar geleneğin yaşam alanını kısıtlamıştır. Sanal mekânlara, medya ve teknolojiye uyum sağlayabilen gelenekler değişim-dönüşüm süreçlerine girerek devamlılık sağlamıştır. Ayrıca dünyanın dört bir tarafına anında erişim imkânı sağlayan internet, küreselleşmeye neden olmuştur. Küreselleşme anlayışı toplumsal birlik ve beraberliğe sekte vurarak bireyseli ön plana çıkarmıştır. Osmanlı’da geleneklerin yaşatılmasındaki en önemli unsur toplumsal birlik, güven ve dayanışma duygusudur. Günümüzde, toplumsallaşmadan uzaklaşılarak bireysel düşünce, ilgi ve tutumlar ön plana çıkmıştır. Bu anlayışa göre her birey; davranışları, fikirleri ve tutumlarıyla hürdür. Gelenek, kültür, âdet, inanç gibi meselelerin tatbiki kişinin bireysel tercihidir.

*Gelenekselin yok olma nedenlerinden bir diğeri de Osmanlının son asırlarından itibaren başlayarak günümüze kadar ulaşan “batılılaşma” hareketlerinin getirdiği doğu-batı ikilemini göstermek mümkündür.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Onur ÇETİN - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Türkiye Haberi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Türkiye Haberi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Türkiye Haberi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Türkiye Haberi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Bugün Seçim Olsa Kime Oy Verirsiniz

istanbul haber