Turgut Uyar’ın Geyikli Gece Şiiri Örneğiyle 21. Yüzyılın Ruhsal Bunalım Tasviri

     Turgut Uyar ve eserlerini incelerken, bağlı bulunduğu edebi topluluklara ve bu toplulukların sanat anlayışına, bunun yanında şairin yaşamına ve dönemin özelliklerine göre hareket etmek muhakkak fayda getireceğinden bu unsurları göz önüne alarak yorumlamakta fayda olacaktır.

     Şiir “Geyikli Gece” adlı son derece sembolik, hayali ve çağrışımlara açık bir başlığa sahip olmasıyla dikkatleri üstüne çekmektedir. Burada “İkinci Yeni” şairlerinin kullandığı sembolik dünyayı bize hatırlatmaktadır. Geyikli Gece’den kasıt nedir veyahut Geyikli Gece neresidir gibi soruları sormak mümkün olacağından şiiri yorumlamaya çalışarak zihinlerde genel bir tablo uyandırmaya çalışacağız.

“Hâlbuki korkulacak hiçbir şey yoktu ortalıkta”                                                                                                               “Her şey naylondandı o kadar”

     Şiir ilk dizeden itibaren “korku” ve “naylon” kavramlarını ön plana çıkarmaktadır. Burada bahsedilen korkuyu endişe, iç sıkıntısı veya ruhi bir boşluk olarak düşünmek gerektiği kanısındayız. Bu korku ve endişenin bizim tabirimizle her şeyin basit, yapay ve sahte olmasından geldiği ve aslında korkudan ziyade bu yapaylığın kalpte uyandırdığı endişe ile manevi huzursuzluğu sembol ettiği fikri ağır basmaktadır.

     Bu huzursuzluk ve naylonluğun Turgut Uyar’ın modern dünya insanının samimiyetsizliğine bir şikâyet niteliğinde olduğu da akıllara düşmektedir. Bu kaygı bir saldırı veya harekete karşı duyulan bir endişeden ziyade hareketsizliğe karşı duyulan bir tereddüttür.

“Ve ölünce beş on bin birden ölüyorduk güneşe karşı”                                                                                           “Ama geyikli geceyi bulmadan önce                                                                                                                     Hepimiz çocuklar gibi korkuyorduk”                                                                                                                            “Geyikli geceyi hep bilmelisiniz                                                                                                                                             Yeşil ve yabani uzak ormanlarda                                                                                                                                  Güneşin asfalt sonlarında batmasıyla ağırdan                                                                                                                                                                           Hepimizi vakitten kurtaracak”

     Modern dünya ve teknolojik savaşlar ile yüksek ölüm oranlarına şairin tepkisini görmek mümkündür. “Geyikli Gece” tüm bunların karşısında bir sığınak gibi korunaklı bir yer hissiyle okuyucunun önüne serpilir. Geyikli Gecenin tarifiyle gürültü ve patırtıdan uzak yeşillik ve doğa ile iç içe bir mekân tasviri göze çarpmaktadır. Verilen tasvir şairin köy ve doğa hayatına ilgili olduğu düşüncelerini de zihnimize getirmekle beraber insanın asfalt dünyasından kurtulmasıyla modern dünyanın karmaşıklığından da kurtulabileceğinin izlemini son dizelerde göstermektedir. “Geyikli Gece” sıkışmışlığın, kalabalığın ve göz kamaştırıcılığın olmadığı doğal bir mekândır.

“Bir yandan toprağı sürdük                                                                                                                                                      Bir yandan kaybolduk                                                                                                                                      Glâdyatörlerden ve dişlilerden                                                                                                                                                 Ve büyük şehirlerden                                                                                                                                                       Gizleyerek yahut döğüşerek                                                                                                                                             Geyikli geceyi kurtardık”

     Dizelerde göze çarpan bazı kavramlar (Gladyatör, Dişli, Büyük Şehir) bulunmaktadır. Bu kavramlar tamamen modern dünyayı betimlemek amaçlı kullanılarak teknoloji ve şehirleşmenin getirdiği olumsuz havayı tasvir eden boğucu izlenim uyandıracak kavramlardır.                                  Şair, geyikli geceyi dişlilerden ve gladyatörlerden uzak tutarak buraların huzur ve güvenliğini korumaya çalıştıklarını ve bu mücadelede biz zamirini kullanarak tek başına olmadığına işaret eder.

“Evet kimsesizdik ama umudumuz vardı                                                                                                                              Üç ev görsek bir şehir sanıyorduk                                                                                                                                          Üç güvercin görsek Meksika geliyordu aklımıza                                                                                                 Caddelerde gezmekten hoşlanıyorduk akşamları                                                                                                 Kadınların kocalarını aramasını seviyorduk                                                                                                               Sonra şarap içiyorduk kırmızı yahut beyaz                                                                                                                                   Bilir bilmez geyikli gece yüzünden”

     Bu dizelerde şehir yaşamına ayak uyduramamış, kalabalıklarda kaybolmuş, kendilik bilincini kaybetmiş, gecenin parıltısının yansıdığı caddelerde sarhoşlaşmış, ne yaptığını bilmeyen dalgın insanların tasviri yapılmış ve korku olarak gece yarısı kadınların kocalarını beklerken yaşadığı tedirginlik ile çaresizlik gözler önüne serilmiştir. Güvercin ile Meksika arasında benzerlik kurulmuş ve özgürlüğe vurgu yapılmıştır.

“Geyikli gecenin arkası ağaç                                                                                                                                      Ayağının suya değdiği yerde bir gökyüzü                                                                                                                       Çatal boynuzlarında soğuk ayışığı‟

     Geyikli gece tasvirinde yer alan kavramlar (Ağaç, Gökyüzü, Ay ışığı vb) iç aydınlığı ve huzuru verici his uyandırır. Ormanlar, su sesi, nehir ve dumandan, sisten uzak taze bir gökyüzüyle insanın tüm endişelerinden uzaklaştığı kafa dinlediği yerdir geyikli gece.

“İster istemez aşkları hatırlatır                                                                                                                                     Eskiden güzel kadınlar ve aşklar olmuş                                                                                                                           Şimdi de var biliyorum                                                                                                                                                          Bir seviniyorum düşündükçe bilseniz                                                                                                                       Dağlarda geyikli gecelerin en güzeli...”                                                                                                                     “Hiçbir şey umurumda değil diyorum                                                                                                                         Aşktan ve umuttan başka                                                                                                                                                     Bir anda üç kadeh ve üç yeni şarkı                                                                                                                   Belleğimde tüylü tüylü geyikli gece duruyor”

      Şair; geyikli gece aşklarından bahsederek bu aşkların modern dünyadaki gibi yapay ve fiziksel bir aşk olmadığını, manevi derecesi yüksek samimi bir aşktan ve doğallığı ile güzel kadınlardan bahsederek modern dünyayla bir kıyas içerisinde geçmişi özlerken günümüz dünyasında böyle aşkların var olduğunu hatırlayarak bir umut doğurup bu umutla bir nebze olsun canlanmaktadır.

     Modern dünyadan ayrılıp, geyikli geceyi yaşamak için sarhoşluktan başka çare yoktur. Bu nedenle kişi sarhoş olarak modern dünyanın kalabalığından sıyrılıp kendini geyikli geceye bırakabilmektedir.

“Aldatıldığımız önemli değildi yoksa                                                                                                                      Herkesin unuttuğunu biz hatırlamasak                                                                                                                      Gümüş semaverleri ve eski şeyleri

     Şair bu kısımda gelenek unsurlarından bahsederek artık bu unsurların modern dünyada olmadığını modern dünyanın insanı kandırdığını, fakat geçmişini unutmayan insanlar için böyle bir kandırılmanın mümkün olmadığını net bir tavırla belirtir. Eski şeylerden kasıt doğal olan teknolojinin unutturmaya çalıştığı şeylerdir.

“Bir bakıyorduk akşam oluyordu kaldırımlarda                                                                                                           Kesme avizelerde ve çıplak kadın omuzlarında                                                                                                             Büyük otellerin önünde garipsiyorduk                                                                                                              Çaresizliğimiz böylesine kolaydı işte                                                                                                                     Hüznümüzü büyük şeylerden sanırsanız yanılırsız                                                                                                                                                                                                                                                            Örneğin üç bardak şarap içsek kurtulurduk                                                                                                                   Yahut bir adam bıçaklasak                                                                                                                                             Yahut sokaklara tükürsek                                                                                                                                              Ama en iyisi çeker giderdik                                                                                                                                               Gider geyikli gecede uyurduk”

     Tüm bu dizeler ekonomik eşitsizlik, kente alışamama, göç ve sıkıntıları çok net bir şekilde işlemiştir. Kişinin modern dünyada ve kalabalıklar arasında tek başına kalışı, çaresizliği, endişesi ve bu kalabalıktan sıyrılmak için sarhoş olması tekrar vurgulanmıştır. Modern dünyaya alışamayan insanların kuytu köşe sokaklardaki dramını adam bıçaklamak ve yere tükürmek gibi kavramlarla niteleyerek gözler önüne sermiştir. Ancak şair, kendisi için durumu bu kadar öteye götürmeyerek geyikli gecede uyumayı makul bulur.

       “Geyiğin gözleri pırıl pırıl gecede…

…Geyikli geceye geçiyorum                                                                                                                           uzanıp kendi yanaklarımdan öpüyorum”

     Son bölümü genel olarak yorumlamak gerektiğinden sadece ilk ve son mısra örneklendirildi. Son bölümde şair farkındalık sürecini tamamlamış zavallı ve mutsuz olduğunu bildirmiştir. Geyikli geceye geçmek için sebeplerini yabancılaşma, şehrin büyüklüğü karşısında küçülmek ve yalnızlaşmak olarak özetleyerek şiirini bitirir. Esere genel bir göz attığımızda, kavramlar dili, şiirde kuralsızlık, cinsellik, modern dünyanın bunalımı, şehirleşmenin ve göçün olumsuz sonuçları ile hayaller dünyası kendini göstermektedir. Turgut Uyar’ın büyük şehirlere alışamayan insanları çok net bir tavırla temsil ettiği görülmektedir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Onur ÇETİN - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Türkiye Haberi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Türkiye Haberi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Türkiye Haberi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Türkiye Haberi değil haberi geçen ajanstır.

01

MURTAZA-CETİN - Onurcuğum Seni tebrik ediyorum başarılarının devamını diliyorum

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 31 Ağustos 19:33


İstanbul Markaları

Türkiye Haberi, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (535) 920 50 17
Reklam bilgi

Anket Bugün Seçim Olsa Kime Oy Verirsiniz

Adana Haberleri     Adıyaman Haberleri     Afyonkarahisar Haberleri     Ağrı Haberleri     Aksaray Haberleri     Amasya Haberleri     Ankara Haberleri     Antalya Haberleri     Ardahan Haberleri     Artvin Haberleri     Aydın Haberleri     Balıkesir Haberleri     Bartın Haberleri     Batman Haberleri     Bayburt Haberleri     Bilecik Haberleri     Bingöl Haberleri     Bitlis Haberleri     Bolu Haberleri     Burdur Haberleri     Bursa Haberleri     Çanakkale Haberleri     Çankırı Haberleri     Çorum Haberleri     Denizli Haberleri     Diyarbakır Haberleri     Düzce Haberleri     Edirne Haberleri     Elazığ Haberleri     Erzincan Haberleri     Erzurum Haberleri     Eskişehir Haberleri     Gaziantep Haberleri     Giresun Haberleri     Gümüşhane Haberleri     Hakkari Haberleri     Hatay Haberleri     Iğdır Haberleri     Isparta Haberleri     İstanbul Haberleri     İzmir Haberleri     Kahramanmaraş Haberleri     Karabük Haberleri     Karaman Haberleri     Kars Haberleri     Kastamonu Haberleri     Kayseri Haberleri     Kilis Haberleri     Kırıkkale Haberleri     Kırklareli Haberleri     Kırşehir Haberleri     Kktc Haberleri     Kocaeli Haberleri     Konya Haberleri     Kütahya Haberleri     Malatya Haberleri     Manisa Haberleri     Mardin Haberleri     Mersin Haberleri     Muğla Haberleri     Muş Haberleri     Nevşehir Haberleri     Niğde Haberleri     Ordu Haberleri     Osmaniye Haberleri     Rize Haberleri     Sakarya Haberleri     Samsun Haberleri     Şanlıurfa Haberleri     Siirt Haberleri     Sinop Haberleri     Şırnak Haberleri     Sivas Haberleri     Tekirdağ Haberleri     Tokat Haberleri     Trabzon Haberleri     Tunceli Haberleri     Uşak Haberleri     Van Haberleri     Yalova Haberleri     Yozgat Haberleri     Zonguldak Haberleri