GÖRGÜ MESELESİ

Görgü daha çok Batı’ya ilişkin bir kavram olarak bilinir oysa bilinenin aksine Doğu’da bir kurallar silsilesi olarak kabul edilişi, Batı’da olduğundan...

Görgü daha çok Batı’ya ilişkin bir kavram olarak bilinir oysa bilinenin aksine Doğu’da bir kurallar silsilesi olarak kabul edilişi, Batı’da olduğundan çok daha eskidir. Bu kuralların toplu halde yer aldığı ilk metinler Doğuda İÖ 2400 lü yıllarda Mısır Kralı Ptah-Hotep döneminde görülmüştür. Batı’da ise Kral XIV. Louis döneminde 1789 Devrimi sonrası Saraya ilk kez gelenlere görgü kurallarını anlatan “Etiquette” isimli kitapçıkların dağıtılmasıyla başlamıştır. Etimolojik olarak görgü kavramı has Türkçe bir kavram. Muaşeret ve terbiye ise eş anlamlıları. Bir toplum içinde var olan ve uyulması gereken saygı ve incelik kurallarının genel adını ifade ediyor. Bireyler arasındaki ilişkilerin düzenlenmesinden doğan töre, adet, gelenek ve görenekler, din kuralları gibi görgü kuralları da yazılı olmayan normlardan. Bu kuralların temelde saygı kavramının ne olduğu ve bulunduğu toplumlarda ne tür davranışların saygı kavramıyla ilişkilendirildiği; daha sonra kültürel farklılıklar ve son olarak ise bu kültürel farklılıkların temelini oluşturan şehirlilik-köylülük gibi mekânsal ayrımlara dayandığını düşünüyorum. Başlıca görgü kurallarını oluşturduğunu düşündüğüm bu ayrımlara evresel görgü kuralları bahsinde değineceğim için bugün özellikle Türk Toplumuna dair ‘’görgü’’ sorunları üzerinde duracağım. Nitekim bizim kültürümüzde el öpmek bir saygı iken Arap toplumunda el öpmek büyük bir hakaret hatta ‘’şirk’’ olarak nitelendiriliyor. Aynı inanca sahip toplumlar içerisinde bile birbirinden çok farklı saygı, adet, gelenek, ayıp, günah, gibi kabuller bulunuyor. Tüm bu ayrımların birçok sebebi ve alt başlıkları bulunmakta ancak biz de ki görgü sorunlarına değinecek olursak:
Cenazemi, yaşlı mı hasta mı var demeksizin ölümüne basılan (asker, sünnet, düğün) konvoy kornaları birer görgüsüzlüktür.
Caddede herkes kendi sağından gitmelidir. Aksi durum görgüsüzlüktür.
Toplu ve kapalı mekânlarda (sinema, tiyatro vb.) çekirdek, cips vb. kokulu ve sesli besin tüketimi ve telefonu sessize almamak görgüsüzlüktür.
Özellikle öğrenciler için derste; yolcular içinse seyahatte araç içerisinde olmak üzere yerli yersiz her mekânda telefonla konuşmak yahut tuş takımı açık biçimde mesajlaşmak görgüsüzlüktür.
Telefon zaten başlı başına bir haberleşme aracıdır; özel ve yakınınız değilse aranan kişiyi iletilmek istenen temel bilgi haricinde uzun süre telefonda alıkoymak bir görgüsüzlüktür.
Müstakil evler haricinde apartman ve site yerleşkelerinde sesli yahut görsel biçimlerde komşuları rahatsız etmek görgüsüzlüktür. Balkonda semaver yakmak da; yakın camlar var ise gözünü dikip karşı cama-balkona bakmak da buna dâhildir.
Sabahları günaydın; akşamları, iyi akşamlar yahut gün içi selamlaşmaları birer görgü ve nezaket kuralı olup; küçüğün büyüğe; yük taşıyanın yükü olmayana yol vermesi gerekir.
Herhangi bir toplantıda toplantıyı oluşturan ve yönetenlerin toplantıyı uzatmaları görgüsüzlüktür.
Düğün, açılış vb. törenlerde Türk usulü görgüsüzlük olarak açılış (düğün, sünnet, ticari işletme vb.) yapan hocaların saatlerce misafirleri ayakta bekleterek okunan duayı uzatmaları da benzer biçimde bir görgüsüzlüktür.
Eve gelen misafire aç mısınız demek görgüsüzlüktür. Misafir yakınlığı, geliş saati ve durumuna göre uygun görülüyor ise sormadan ikramda bulunulur.
Toplantı yahut randevulara geç kalmak görgüsüzlüktür.
İş adabında ayrı, günlük yaşamda ayrı hitap biçimleri kullanılabilir ancak günlük hitapların (abi, yenge, abla vb.) iş ortamında kullanılması görgüsüzlüktür.
Yeni tanışılan insanlara birinci tekil şahıs (sen) dili ile hitap görgüsüzlüktür.
Gidilen yerin konseptine uygun giyinmemek görgüsüzlüktür. Pikniğe gece kıyafeti; toplantıya şortla gitmek gibi.
Kişinin kendi ekonomik durumunun çok üzerinde bir hediye vermesi görgüsüzlüktür.
Kullanılmış eşyaların farklı biçimlerde kamufle edilerek hediye edilmesi görgüsüzlüktür.
İş yeri yahut ev fark etmeksizin kapısı kapalı bir yere girecekken kapı tıklatıp müsaade istemeden girmek görgüsüzlüktür.
El sıkışmada üst makamda bulunanların veya yaşlıların önce el uzatmaları bunu gören alt makamlarda olan bayan veya bayların ellerini uzatarak tokalaşmaları gerekmektedir. Tokalaşmak için kadın elini uzatmadıkça erkeğin uzatması görgüsüzlüktür.
Issız bir yolda kadın ve erkek yürüyor ise erkeğin hızlanıp kadının önüne geçmesi gerekir, erkeğin yavaşlayıp arkadan yürümesi görgüsüzlüktür.
Kişisel hijyen kurallarına uymamak, kötü kokularla toplum içerisinde bulunmak görgüsüzlüktür, vücut, ayak veya ağız kokusu fark etmez.
İltifat alındığında fazla alçakgönüllü olmak ve iltifatın gerekmediğini açıklamaya çalışmak görgüsüzlüktür. Kısaca bir 'teşekkürler' cevabı, yeterlidir.
Toplu davetler misafirlerine en az 10 gün önce bildirilmelidir. Davetlilerin birbirine uyumlu kişilerden oluşması yahut oturma düzeninin zıtlaşma oluşmayacak biçimde (küsleri yan yana getirmemek) hassasiyetle düzenlenmesi gerekmektedir.
Ev yahut davet sahibinin kıyafeti, karşılama biçimi ve yapmış olduğu hazırlık misafirlere verdiği önemi gösterir; aksi durumlar görgüsüzlüktür.
Ev sahibi sade ve özenli giyinmeli misafirlerinden süslü ve abartılı olmamalıdır. Bu durum düğün nişan vb. durumlar için tam tersi biçimde geçerlidir. Damat veya gelinden rol çalınmış gibi abartılı giyim ve süslenmeler benzer biçimde bir görgüsüzlüktür.
Trafikte korna basımı, ilerlemediğinde camdan bağırmak; yol isteyene yol vermemek; bir başka aracı sıkıştırmak; müziğin sesini çevrenin rahatsız olacağı şekilde açmak, fren ile drift yapmak gibi davranışlar görgüsüzlüktür.
Canı sıkılmış veya üzgün görünen birisine neyin var demek görgüsüzlüktür; çok olumsuz bir durum var ise yardımcı olabileceğim bir şey var mı? Denilmesi gerekir.
Bekâra neden evlenmiyorsun, işsizse iş buldun mu; atanamayana atandın mı; öğrenciye kaç puan aldın; işe başlayana maaşın ne kadar; boşanmış kişiye neden boşandın demek görgüsüzlüktür. Yani insanlar kendileri anlatmadıkça ne kadar yakın hissederseniz hissedin yaşamları hakkında detay sormak görgüsüzlüktür.
Konuşan kişinin sözünü kesmek; bir soru sorulduğunda ortaya sorulmuş olsa bile büyükler varsa onlardan önce söze atılıp cevap vermek görgüsüzlüktür.
Toplum içerisinde 3. kişinin olduğu yerlerde yüksek ses kadar; alçak sesle (fısıltı) ile konuşmak da görgüsüzlüktür.
İptal olan randevulara sebep ve özür bildirmemek görgüsüzlüktür.
Sebep olunan olumsuz durumlara (istemsizce de olsa) özür beyan etmemek görgüsüzlüktür.
Ayaküstü ve yeni tanışılan kişilere hemen aynı gün veya ertesi gün sosyal medyadan arkadaşlık isteği göndermek görgüsüzlüktür.
Yine sosyal medyada toplu fotoğraflar içerisinde de olsa kişilerin kendilerinden izin alınmadan fotoğraflarının, şahsa ait yazı, söz ve paylaşımlarının paylaşılması görgüsüzlüktür.
Kişisel sorunlar nedeniyle, durum bildirimleri veya sosyal medya sayfalarında diğer kişilerin onuruna haysiyetine zarar verici paylaşım ve hakarette bulunmak görgüsüzlüktür. Sorun şahsın direk kendisi ile görüşülmelidir.
Toplu maillerde diğer kişilerin mail adreslerini gizlememek görgüsüzlüktür. (Tüm bu dijital görgü kurallarına ayrı bir makalede genişçe yer vereceğim).
Yemek adabı da dijital görgü kuralları kadar geniş ve önemli olduğunu düşündüğüm bir bahsi diğer.
Birisi size fikrinizi sormadan fikir beyan etmek; kişilerin şahsi meselelerine ilişkin akıl vermek görgüsüzlüktür. Herhangi bir sorunun sizinle paylaşılması demek akıl-fikir talep edildiği anlamına gelmez. Bir öneride bulunmadan önce muhatabın konuya ilişkin fikir talebinde bulunup bulunmadığı anlaşılmalıdır.
Kişilerin hatalı olduğunu düşündüğünüz bir durum varsa ( kaza- hastalık vb.) kişiler o sorunlarını atlatmadan önce fikir beyanında bulunmak görgüsüzlüktür.
Türk usulü bir iletişim biçimi olan ‘’kızım sana söylüyorum gelinim sen anla’’ tavrı bir görgüsüzlüktür nitekim iğneleme yapmak yerine nezaket dahilinde direk eleştiride bulunmanız saygıdeğer olandır.
Herhangi bir fikir paylaşımı sırasında çatışma olması halinde; anlaşılmayan konu dışında (farklı bir konudan dem vurarak) muhatabı alt etmeye çalışmak sadece görgüsüzlük değil aynı zamanda haysiyetsizliktir. Buna amiyane tabirle belden aşağı vurmak denilir.
Doğum günü, yıl dönümler gibi kutlama günlerine ilişkin tarihleri yaymak aslında hediye ve kutlama beklentisini ifade etmektir ve görgüsüzlüktür. Gelen hediyeyi beğenmediğini hissettirmek de aynı şekilde.
Alınan herhangi bir eşyayı anlatmak, herhangi bir nesnenin fiyatı sorulmadan söylemek görgüsüzlüktür.
Toplum içerisinde sakız çiğnemek, ıslık çalmak, parmak şaklatmak, aksırmak, geğirmek, yellenmek, sümkürmek görgüsüzlüktür.
Umumi ortak kullanım alanlarında hijyen kurallarına uymamak görgüsüzlüktür.
Umumi alanlarda sıra düzenine uymamak, öne geçmeye çalışmak yahut tanıdık bulmaya çalışmak görgüsüzlüktür.
Telefonla arayanın karşı tarafa kendisini tanıtmadan ve müsait olup olmadığını sormadan konuya girmesi görgüsüzlüktür.
Acil bir durum olmaması halinde sabah saat 10.oo dan önce akşam saat 22.oo dan sonra telefon etmek görgüsüzlüktür.
Kapı diyafonlarından ev sahibinin ilettiği kimsiniz sorusuna: Ben! şeklinde cevap vermek görgüsüzlüktür.
Akraba, arkadaş yahut yakınlık derecesi aile bireyleri dışında her kim olursa olsun evlere habersiz çat kapı gitmek görgüsüzlüktür ancak zorunlu bir hal varsa bile kapıyı açan içeriye davet etmeden kesinlikle girilmemelidir.
Davet edilmeyen yere gitmek görgüsüzlüktür, kendisini dolaylı yollardan ve zorla davet ettirmeye çalışmak da aynı şekilde.
Topluluk içerisinde olumsuz (kişisel) eleştiride bulunmak ve ima yapmak görgüsüzlüktür.
Sosyal medya veya gerçek yaşamda marka-etiket bahsinde bulunmak ve göstermek görgüsüzlüktür.
Yardımseverliğin ve nezaketin aşırısı da bir görgüsüzlüktür. Kişinin kendi şahsına karşı bir iç görgüsüzlük. Matruşka bebekler gibi makalenin makaleyi doğurduğu bir bahsi diğer de bu iç görgüsüzlük konusu… Üstelik en çok önemsediğim görgüsüzlük biçimi!
İyi niyetle yapıldığı ifade edilen birçok davranış ötekine zarar verebilir ve sonucu zarar veren davranışın ne niyetle yapıldığının hiçbir önemi yoktur. Aslına bakarsanız bana göre neticesi ötekine rahatsızlık veren her türlü durum ve davranış görgüsüzlüktür.
Maddeler çoğaltılabilir…
Toplumsal yaşama ilişkin tüm bu kurallar; başta kişisel görgü kurallarının bilinmesi, saygı kavramının ne olduğu ve insanın sosyal bir varlık oluşuna istinaden yapılan tüm tanımlar… Günümüz insanının gerçekten sosyal bir insan mı yoksa sosyal bir hayvanın evirilmemiş hali mi oluşuna dair genişçe bir kategorik inceleme gerektiriyor.
Henüz kendi onur ve haysiyetinden habersiz insanların; başkalarının onur ve haysiyetlerini korumasını beklemek kadar tuhaf bir beklenti benimkisi…
Ancak diyorum ki belki(!)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Nurgül ERGÜL - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Türkiye Haberi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Türkiye Haberi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Türkiye Haberi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Türkiye Haberi değil haberi geçen ajanstır.



İstanbul Markaları

Türkiye Haberi, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (535) 920 50 17
Reklam bilgi

Anket Bugün Seçim Olsa Kime Oy Verirsiniz

Adana Haberleri     Adıyaman Haberleri     Afyonkarahisar Haberleri     Ağrı Haberleri     Aksaray Haberleri     Amasya Haberleri     Ankara Haberleri     Antalya Haberleri     Ardahan Haberleri     Artvin Haberleri     Aydın Haberleri     Balıkesir Haberleri     Bartın Haberleri     Batman Haberleri     Bayburt Haberleri     Bilecik Haberleri     Bingöl Haberleri     Bitlis Haberleri     Bolu Haberleri     Burdur Haberleri     Bursa Haberleri     Çanakkale Haberleri     Çankırı Haberleri     Çorum Haberleri     Denizli Haberleri     Diyarbakır Haberleri     Düzce Haberleri     Edirne Haberleri     Elazığ Haberleri     Erzincan Haberleri     Erzurum Haberleri     Eskişehir Haberleri     Gaziantep Haberleri     Giresun Haberleri     Gümüşhane Haberleri     Hakkari Haberleri     Hatay Haberleri     Iğdır Haberleri     Isparta Haberleri     İstanbul Haberleri     İzmir Haberleri     Kahramanmaraş Haberleri     Karabük Haberleri     Karaman Haberleri     Kars Haberleri     Kastamonu Haberleri     Kayseri Haberleri     Kilis Haberleri     Kırıkkale Haberleri     Kırklareli Haberleri     Kırşehir Haberleri     Kktc Haberleri     Kocaeli Haberleri     Konya Haberleri     Kütahya Haberleri     Malatya Haberleri     Manisa Haberleri     Mardin Haberleri     Mersin Haberleri     Muğla Haberleri     Muş Haberleri     Nevşehir Haberleri     Niğde Haberleri     Ordu Haberleri     Osmaniye Haberleri     Rize Haberleri     Sakarya Haberleri     Samsun Haberleri     Şanlıurfa Haberleri     Siirt Haberleri     Sinop Haberleri     Şırnak Haberleri     Sivas Haberleri     Tekirdağ Haberleri     Tokat Haberleri     Trabzon Haberleri     Tunceli Haberleri     Uşak Haberleri     Van Haberleri     Yalova Haberleri     Yozgat Haberleri     Zonguldak Haberleri