COVID 19, SOLUNUM VE EGZERSİZ

Solunum yaşamla ölüm arasıda ince bir çizgidir. Zira hangi sebeple ölüm gerçekleşirse gerçekleşsin insanoğlu boğularak yaşamını yitirmektedir. Bu nede...

Solunum yaşamla ölüm arasıda ince bir çizgidir. Zira hangi sebeple ölüm gerçekleşirse gerçekleşsin insanoğlu boğularak yaşamını yitirmektedir. Bu nedenle solunum insanoğlu için önemli bir olgudur.

Covıd 19 virüsünün en çok etkilediği organ akciğer olduğu için bulunduğumuz süreçte solunumun ve akciğerlerimizin önemli iki kat daha artmaktadır. Peki solunum sistemimizin gerçekte görevi nedir? Covıd 19 nasıl etkilemektedir? ve herşeyden önemlisi ne yapmalıyız?

Solunum organizmanın dış ortamdan gaz alışverinde bulunmasıdır. Bir başka değişle dış ortamdan oksijenin (O2) alınması karbondioksit (CO2) ile suyun fazlasının dışırayı tahliye edilmesidir. En önemli fonksiyonları arasında; Gaz değişimi; oksijenin’nin alınıp karbondioksiti’nin verilmesi, vücut ısı tertipi ve su, ısı kaybını gerçekleştirmesidir (Çorbacı N.1992).

Hücrelerimizin ihtiyacı, yaşam döngümüzün olmazsa olmazı  atmosfer den soluduğumuz oksijen,  Hacmi 150 ml olan ölü boşluk denilen gırtlak, soluk borusu ve  bronşları geçerek  akciğerlere ulaşır.   Hava dolu kesecikler olan alveolerde gerçekleşen gaz değişiminde oksijen alınırken karbondioksit dışarı atılır. Ölü boşluktan dolayı akciğerlere alınan 500 ml havanın sadece 350 ml si ile gaz değişimi yapılmaktadır. Akciğer hastalıkları nedeniyle oluşan fizyolojik ölü boşluk denilen alveol kayıpları da  eklenince  gaz değişimi yapılan hava hacmi daha da azalacaktır.

Hücrelerde oluşan karbondioksit  kana geçer. Karbondioksit  ile dolan venöz kan,  oksijenle değiştirilmek için akciğerlere pompalanır ve alveollere gelir. Alveolerin görevini yerine getirmesi için sürekli açık tutulmaları ve  nemli olmaları gerekmektedir.

 Akciğerlerde gaz alışvereşinin gerçekleşteği bölgelerde hava ile kanı birbirinden ayıran ince bir  zar membranı vardır. Bu membranı üç tabaka gibi görünse de gazların hızlı bir şekilde geçişine izin verecek inceliktedir. karbondioksit buradan oksijenden’den 15 - 20 misli daha hızlı geçiş yapar.

 Akciğer hastalıklarında bu membranın kalınlaşması yada bozulması ile gazların geçişi zorlaşır ve azalır. Akciğerlerde oluşabilecek ödem ve Zatürre (pnömoni) membranın  kalınlaşmasına sebep olur.

Akciğer alveolerinin  genişleyerek mebran zarının yırtılması sonucu akciğerlerin esnekliğini yitirmesi de  solunum yetmezliğine yol açmaktadır.

 

COVID 19 virüsü  solunum yolu ile alındıktan sonra asıl hedef olan akciğerlere saldırırlar. Akciğer  alveollerindeki  reseptörlere tutunarak hücre içine geçiş yaparlar. Hücre içinde genetiğini ve sayısını çoğaltarak akciğerin kendine, böbreklere, hatta kalp gibi hayati organlara saldırarak zarar verirler.

Aynı zamanda sigara içen kişilerin solunum yollarında ve akciğerlerinde devamlı bir  iltihaplanma (inflamasyon) olabildiği için ve onları yakalayıp dışarı atmaya yardımcı olan mukus miktarı artarak solunum yolunun virüslerden kendini temizleme fonksiyonunu baskılamaktadır.

Koronavirüsün saldırdığı en önemli organın akciğer olduğu bilinmekle, akciğerler de Zatürre (pnömoni) ye sebep olur. Zatürree belki tedavi edilebilir ama akciğer fonksiyonların bir miktar kaybına neden olur.

Akciğerin işlevleri üzerine yapılan testler akciğer volüm ve kapasitesini ayrıca solunum rahatsızlığı verilerini gösterir. Bu testlere göre;

Maksimum düzey de havanın çekilmesi (inspirasyon) devamında bütün gücüyle maksimum düzeyde dışarı atılması (ekspirasyon) “zorlu vital kapasite (FVC)”, Grafikler ile hesabı yapılan maksimum düzeyde havanın çekilmesini takip eden 1. saniyedeki güçlü bir soluk vermeyle atılan maksimum solunum gaz volümü “zorlu ekspirasyon volümü (FEV1)”dir. Standart FEV1 = FVC’nin % 80 - 83’ü oranında dır. FEV1’değerinde oluşan bir azalış büyük oranda hava yolu rahatsızlığı olduğunu göstermektedir.

Zorlu Ekspirasyon Hacmi 1. Saniyesinin Zorlu Vital Kapasiteye Oranı (FEV1/FVC) normal bireylerde bu miktar % 75 - 85 aralığındadır. FEV1/FVC oranının % 70 den daha az olması, havayollarında bir hastalığın olduğunu belirtisidir. (Kıyan E. 2017).

Sürekli aktif halde kalma, egzersiz yapma, güçlü bir solunum fonksiyonuna sahip olmamızı sağlar. Tam tersi pasif kalmak solunumu olumsuz etkilemektedir.

Düşünsenize hem sigara bağımlısınız hemde aktif olmayan bir yaşantınız var. Zaten  % 60-70 verimlilikte çalışan bir akciğer ile solunumunuz gerçekleşirken covıt 19 visürüne  yakalandınız?

Devamli aktif halde kalan sürekli egzersiz yapan %90-100 verimlilikte çalışan akciğere sahip birisiyle sizin bu hastalığı atlatma olasılığınız nedir?

Belki atlatabilirsiniz ancak bu virüsün akciğerlere ve diğer organlara kalıcı hasarlar bıraktığını biliyormuyuz? Zaten % 60 çalışan bir akciğer kurtulsabile hasara uğradıktan sonra nasıl görevini yerine getirebilirki?

Covıd 19 tüm dünyayı tehtid eden ve günden güne hızla yayılan bir tehlikedir.     Henüz yakalanmamışken, henüz vaktimiz varken, iş işten geçmeden akciğerlerimizi güçlendirmeliyiz. Kapasitesini artırmalıyız. Kimse yakalanmak istemez ama daha güçlü bir akciğerle yakalanırsak kurtulma olasılığımız şüphesiz daha fazla olacaktır.

Ben evden çıkamıyorum, ben sürekli masa başında çalışmak zorundayım gibi bahaneler ile geçiştirilecek bir konu değildir. Her yaştan herkes için  ve her durum için, hatta ömrünü tekerlekli sandalyede geçiren kardeşlerimiz için dahi alternatif akciğer egzersizleri mevcuttur.

Peki kim nasıl ne yapmalı?

Solunumda standart bir akciğer bile maksimal yoğunluktaki aktivitedeyken solunum gereksinimini giderebilecek büyük bir depoya sahiptir. (Çakmakçı O.2005).

Egzersizler solunum hacmi frekansını bir değişime uğratırken maksimal oksijen kullunımı kapasitesini artırarak, vücudun ihtiyacı olan oksijenden çok daha büyük oranda oksijen'i organizmaya temin edebilir. Bu nedenle bireyler açısından önemli olan çeşitli egzersizlerle oksijen kullanma kapasitesini artırmaktır.

Sizlere tavsiyem imkanınız varsa bir sağlık kuruluşunda bir efor testine, solunum fonksiyonu testine giriniz ve değerlerinizi not ediniz. İmkanınız yoksa kendi kendinizi, değerlendiriniz. Daha sonra egzersize başlayınız.

Akciğer kapasitemizi geliştiren farklı egzersiz modelleri bulunmaktadır. Bunlardan en çok bilinen geleneksel aerobik egzersizlerdir. Kalp ritmini yükselten, hafif yoğunlukta yapıldığında yanındaki kişi ile konuşulabilen, yoğunluğu arttıkça konuşmada zorluk çekilen, daha da arttığında nefes almanın zorlaştığı konuşulamaz seviyeye ulaşıldığı yüksek şiddetin altında yapılan egzersizlerin tümüne aerobik antrenman yani aerobik tempoda egzersiz denilmektedir (Weıl A. 2006). Aerobik egzersiz için en ideal temponun da % 50- % 60 aralığında olduğu bilinmetedir.

Fiziken ve zaman olarak egzersiz yapma şansına sahip olan kişiler yada evinde koşu bantı bulunan kişiler ilk önce yürüyüşlerle egzersize başlamalı, bunu minumum 30 dakika yapmalı, organizma artık bu duruma alıştığı günlerde yürüyüşün temposu artırılmalıdır. Egzersizden sonra mutlaka soğuma egzersizleri esneme hareketleri yapılmalıdır. Organizma hazır hale geldiğinde artık % 30-40 şiddette koşulara başlanılmalı ve bu yine 30 dakika yapmalı, kişi kendini iyi hissediyorsa bu süre biraz daha uzatılabilir. Organizma bu tempoya alıştığında ise egzersizin şiddetini %50-60 aralığına çıkarılabilirler. Yaklaşık 8-10 hafta bu egzersizlere devam ettiğinizde efor testi, solunum fonksiyonu testilerinizde değişimi göreceksiniz ve daha rahat solunumu gerçekleştireceksiniz.

Peki evden çıkamıyorsanız vede koşu bandınız yoksa ne yapabilirsiniz. Ev ortamında olduğunuz yerde hafif koşularla 6-7 dakika genel sınınma yaptıktan sonra Tokyo National Institute of Fitness and Sports’ta görev yapan Dr. Izumi Tabata ve arkadaşları tarafından 1996 yıllarında geliştirilmiş bir egzersiz modeli olan Tabata protokolünü yapabilirsiniz. Bu protokole aid videolara internet ortamından ulaşabilir ve en hoşunuza giden versiyonunu uygulayabilirsiniz. Isınma hariç toplamda 4 dakika süren bu HİİT yöntemi 20 saniye antrenman 10 saniye dinlenme şeklinde 8 setten oluşmaktadır.

Dr. İzumi Tabata bunu test etmek için iki grup oluşturmuş, ilk gruba altı hafta boyunca geleneksel aerobik egzersiz, ikinci gruba ise tabata egzersizleri yaptırmıştır. Altı hafta sonra ilk grupun oksijen kullanım kapasitesinin % 9.5 artığını, tabata egzersizleri yapan ikinci grupun  oksijen kullanım kapasitesinin ise %14 arttığını görmüştür.

Karantina süreçlerinde dinlenme tabi ki çok önemli ancak bu dinlenmede hareketsiz kalmayarak nefes egzersizleriyle bağışıklık sistemini kuvvetlendirebiliriz. Hem de akciğer kapasiteni normale döndürerek rahatlamasına yardımcı olabilirsiniz. Aşırı yorgunluk oluşturmadan her yaş grubu bu egzersizleri rahatlıkla yapabilir.

Gün içinde yapılacak 15-20 dakikalık nefes egzersizinin dahi akciğer kapasitesini geliştirmeye yardımcı olacağını unutmayalım, bu egzersizler koronavirüs tedavisini evde devam eden kişilerin de akciğer kapasitesini normale döndürmeye yardımcı olacaktır.

Bir medikalciden temin edebileceğiniz akciğer egzersiz respirometre makinası ile üfleyerek egzersiz yapabilirsiniz. Hiç bir şey yapamıyorsak doğru solunum için dik otorun ve diyaframdan derin nefes alıp belli bir zaman bekletip nefesi vererek solunum egzersizi yapabilirsiniz. Bu egzersizleri gün içinde belirli aralıklarla yapsanız dahi akciğerleriniz olduğundan daha iyi durumda olacaktır.

Serdar ŞERARE

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Serdar ŞERARE - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Türkiye Haberi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Türkiye Haberi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Türkiye Haberi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Türkiye Haberi değil haberi geçen ajanstır.

03

Çinar - Teşekkürler Serdar bey, oldukça faydalı bi yazıydı.??

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 23 Eylül 22:57
01

Hayati Ersoy - Bu güzel ve bilgilendirici makaleniz için tebrik ederim yazılarınızın devamını bekliyoruz hocam.

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 21 Eylül 18:23


Ankara Markaları

Türkiye Haberi, Ankara ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (535) 920 05 17
Reklam bilgi

Anket Bugün Seçim Olsa Kime Oy Verirsiniz

Adana Haberleri     Adıyaman Haberleri     Afyonkarahisar Haberleri     Ağrı Haberleri     Aksaray Haberleri     Amasya Haberleri     Ankara Haberleri     Antalya Haberleri     Ardahan Haberleri     Artvin Haberleri     Aydın Haberleri     Balıkesir Haberleri     Bartın Haberleri     Batman Haberleri     Bayburt Haberleri     Bilecik Haberleri     Bingöl Haberleri     Bitlis Haberleri     Bolu Haberleri     Burdur Haberleri     Bursa Haberleri     Çanakkale Haberleri     Çankırı Haberleri     Çorum Haberleri     Denizli Haberleri     Diyarbakır Haberleri     Düzce Haberleri     Edirne Haberleri     Elazığ Haberleri     Erzincan Haberleri     Erzurum Haberleri     Eskişehir Haberleri     Gaziantep Haberleri     Giresun Haberleri     Gümüşhane Haberleri     Hakkari Haberleri     Hatay Haberleri     Iğdır Haberleri     Isparta Haberleri     İstanbul Haberleri     İzmir Haberleri     Kahramanmaraş Haberleri     Karabük Haberleri     Karaman Haberleri     Kars Haberleri     Kastamonu Haberleri     Kayseri Haberleri     Kilis Haberleri     Kırıkkale Haberleri     Kırklareli Haberleri     Kırşehir Haberleri     Kktc Haberleri     Kocaeli Haberleri     Konya Haberleri     Kütahya Haberleri     Malatya Haberleri     Manisa Haberleri     Mardin Haberleri     Mersin Haberleri     Muğla Haberleri     Muş Haberleri     Nevşehir Haberleri     Niğde Haberleri     Ordu Haberleri     Osmaniye Haberleri     Rize Haberleri     Sakarya Haberleri     Samsun Haberleri     Şanlıurfa Haberleri     Siirt Haberleri     Sinop Haberleri     Şırnak Haberleri     Sivas Haberleri     Tekirdağ Haberleri     Tokat Haberleri     Trabzon Haberleri     Tunceli Haberleri     Uşak Haberleri     Van Haberleri     Yalova Haberleri     Yozgat Haberleri     Zonguldak Haberleri