META YAS

‘’Yas bilinen en genel tanımıyla sevilen birinin ölümünden ya da yurdun, ulusun uğradığı bir felaketten duyulan derin acı’’ Yaşanılan acıya duyulan üzüntü, verilen tepkiler bütünü de diyebiliriz.

Yas merasimleri en ilkel kabilelerden en kadim devletlere uzanırlar ve acıyı yaşama biçimi olarak oldukça önemlidir. İnançların iz düşümü olmakla beraber toplumun yaşam kültürü de bu adetlerin oluşumunda oldukça önemlidir. Türk atalarının dini olan Şamanizm, Türk kültüründe sadece ölüm merasimlerinde etkili olmakla kalmayıp, birçok kültürel uygulamanın da temelini yansıtmaktadır.

” ...belli bir mekan ve zamandaki belli bir toplum toplumsallaşır. Bu toplumun özelliklerini bilmek, onun üyesi olan bireylerin davranışlarını kestirebilmeyi, açıklayabilmeyi sağlar. Tarihçiler, edebiyatçılar, toplumbilimciler çeşitli toplum tiplerinin temel kişilik özelliklerinden oluşan toplumsal karakterden söz etmişlerdir” (Tan, 1981: 37).

 “Gelenekler varlıklarını bazen tarih öncesinden, doğum çağından, totemcilik devrinden alan, kamunun duyunçaltına bir kez yerleştikten sonra evrim boyunca toplumlarını kovalayan, sosyal tipten sosyal tipe değişmeyen çok eski kamusal (collectif) kalıtlardır.” (Baltacıoğlu, 1966: 12), Türk toplumundaki, gelenekler: Din, dil, sanat, devlet kurma geleneği vs. konuları ekseninde geliştirilmiştir.

Özellikle ağıtlar ölüm merasimlerinin önemli adetlerindendir. Bilinen en eski ağıt, M.Ö. 119 yılında Hunların bir savaş sonucunda Ordos’un kuzeyindeki topraklarını kaybetmeleri üzerine söylenilmiştir. Alp Er Tunga’ya yakılan ağıtlar ve yuğ töreni ile ilgili ilk bilgiler Bilge Kağan anıtında görülür. Bağırarak, mersiyelerle, yüksek sesle saçını başını yolarak ağlamak…

Türk kültüründe ölüm merasimleri genellikle Şamanizm’in etkileriyle şekillenmiştir. Baş açmak, elbiseyi ters giymek, kara ve gök elbise giyilmesi, ağıt yakmak vs. Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra tüm bu adetler içerisinde görülen en büyük değişim ağıt yakma ritüelidir. Bu adet Hz. Muhammed’in: “(Istırap ve matem sebebiyle) yanaklarına vurarak, üst başını yırtıp dövünen, cahiliye duası ile dua eden bizden değildir” “Ölüm karşısında ölü için yüzünü tırmalayan, yakasını yırtan ve mahvı ve helâkini isteyen kadına Allah gazap eder” hadisleri ile men edilmiştir. Ancak bu gelenek İslam öncesi medeniyetlerin etkisinden tümüyle arınmamıştır. Söz gelimi İslami dönem Kerbela olayına bakıldığında, bu matemler üzerinde Türk yas ritüellerinin açıkça izleri görülmektedir. Kerbela olayı Fars ve Arap kültüründen çok Türk yas adetlerini yansıtmaktadır. Türk kültürünün birçok kadim medeniyet üzerinde gördüğümüz izleri dijital çağla birlikle sarsılmaz niteliğini kaybetmiş; küresel dünya biberonları (sosyal medya) tarafından yeniden şekillendirilmiştir. Bireyler en yakınlarının ölüm bilgisi ve acılarını şahsi hesaplarından paylaşarak 3. Sayfa haber niteliğinde, trajik bir kabare kıvamında şekillendirmiştir. Elektronik çöplüklerimizin belki de tek daimî yanı olan: Kullanıcının ölümlük toprağına bir kürek de sen at biçemi, dijital matemin vicdan maliyetidir. Yorumlar Cenaze namazı, beğeniler yas, paylaşımlar cenaze yemeği! Toprağın bolluk ikamesi metaverse…

Dijital yas: Yeni Dünyanın Cenaze merasimidir…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Nurgül ERGÜL GÜVENDİ - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Türkiye Haberi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Türkiye Haberi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Türkiye Haberi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Türkiye Haberi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Bugün Seçim Olsa Kime Oy Verirsiniz

istanbul haber